იძულება, როგორც დანაშაული: სამართლებრივი ანალიზი
შეჯამება აღწერს Next-ისა და მისი თანამშრომლების ქმედებებს. ეს გვერდი სვამს კითხვას, შეადგენს თუ არა ისინი იძულების დანაშაულს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 150-ე მუხლის მიხედვით. თვითნებობა, დანაშაული, რომელიც მოთხოვნის საკუთარი ხელით განხორციელებაში მდგომარეობს, ცალკე არის განხილული.
ნორმა
„ადამიანისათვის ქმედების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა, ესე იგი მისი ფიზიკური ან ფსიქიკური იძულება, შეასრულოს ან არ შეასრულოს მოქმედება, რომლის შესრულება ან რომლის შესრულებისაგან თავის შეკავება მისი უფლებაა, ანდა საკუთარ თავზე განიცადოს თავისი ნება-სურვილის საწინააღმდეგო ზემოქმედება"
ოთხი ელემენტი: მოქმედება, რომლის შესრულება ან რომელზეც უარის თქმა ადამიანის უფლებაა; იძულება, ფიზიკური ან ფსიქიკური; უკანონობა; და, შედეგად, მოქმედების თავისუფლების შეზღუდვა. მუხლი არ მოითხოვს ზიანს, 360-ე მუხლისგან განსხვავებით, და არც შიშს, 151-ე მუხლისგან განსხვავებით. მე-2 ნაწილი ამკაცრებს სასჯელს, როდესაც ქმედება ჩადენილია ჯგუფურად, სხვა შემთხვევებთან ერთად.
სამჯერ მოითხოვა Next-მა ჩემი ხელმოწერა. ყოველ ჯერზე ხელმოწერაზე უარის თქმა ჩემი უფლება იყო: კერძო სამართლის სუბიექტები თავისუფალნი არიან, დადონ ხელშეკრულება თუ არა (სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი), და არავინ არის ვალდებული, უარი თქვას მოთხოვნაზე. ყოველ ჯერზე მოთხოვნას ზეწოლა ახლდა. სამი ეპიზოდი ქვემოთ არის აღწერილი, უახლესიდან დაწყებული; შემდეგ — წესები, რომლებიც მათ დაარღვიეს.
2026 წლის ივლისი: პრეტენზიებზე უარი ან კიბე
2026 წლის 1 ივლისიდან ლიფტები ჩემს სართულზე მხოლოდ ჩიპის მფლობელებისთვის ჩერდება. 3 ივლისს მენეჯერმა საბა ცისკარაძემ ჩიპის მიღების პირობა წერილობით ჩამოაყალიბა: „ლიფტის ჩიპებს ნებისმიერ დროს მიიღებთ, როგორც კი ხელს მოაწერთ ლიფტის ჩიპების მიღება-ჩაბარების აქტს". აქტი ერთგვერდიანი ხელწერილია, რომლის ბოლო პუნქტით მხარეები „ადასტურებენ, რომ აღნიშნული აქტი არ შეიცავს ბუნდოვან დებულებებს და რაიმე სახის პრეტენზია ერთმანეთის მიმართ არ გააჩნიათ". მე ამ პუნქტის ამოღება ვთხოვე; Next-მა უარი თქვა. 17 აგვისტოს დირექტორმა, ლევან ოთარიშვილმა, პირობა კვლავ დაადასტურა როგორც შენობის წესები. ჩემი 18 აგვისტოს მოთხოვნა ჩიპების უპირობოდ გადმოცემის შესახებ უპასუხოდ დარჩა. მენეჯერი ნინო კიკავა 1 ივლისის შეხვედრას ესწრებოდა, პირობა დაადასტურა და პუნქტის ამოღებაზე უარი თქვა, რასაც ადასტურებს ის, რომ მან მიიღო შეხვედრის ოქმი და საბას შესწორებები და დასამატებელი არაფერი ჰქონდა.
იძულებით მოთხოვნილი მოქმედება იურიდიული აქტია: უარი ყველა პრეტენზიაზე, რომელიც Next Hospitality-ს მიმართ მაქვს. იძულების საშუალება ჩემი თანასაკუთრებაში არსებული ლიფტებია. 150-ე მუხლი ამას ორივე ფორმით მოიცავს: მუდმივი პირობა — მოაწერე ხელი და ეს შეწყდება — მაიძულებს, შევასრულო მოქმედება, რომელზეც უარის თქმა ჩემი უფლებაა; ხოლო თავად ბლოკირება, მისი 91 დღე, ზემოქმედებაა, რომელსაც ჩემი ნების საწინააღმდეგოდ განვიცდი. 4 ივლისს სახლში სითბური გამოფიტვით დავბრუნდი და მომიწია ხვეწნა, რომ ზემოთ ავეშვი.
2026 წლის იანვარი: ხელშეკრულებები ან „რეგულაციები"
2026 წლის 27 იანვარს საბამ მომწერა, რომ უნდა მოემზადებინა „მენეჯმენტისა და მომსახურების ხელშეკრულება, რომელსაც თქვენ ხელი უნდა მოაწეროთ". მე ვუპასუხე, რომ ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი უნდა მოვაწერო, იძულებაა. მისი პასუხი ერთდროულად უარყოფს და იმეორებს ამას: „ჩვენ არ გაიძულებთ […] იგივე ორი ხელშეკრულება უნდა მომზადდეს თქვენს სახელზე და ხელი უნდა მოაწეროთ. ეს არ არის იძულება - ეს უბრალოდ არსებული რეგულაციების დაცვაა". მეორე დღეს, ორი დოკუმენტის გამოგზავნისას: „მოქმედი რეგულაციების მოთხოვნაა, ვინაიდან შენობას აპარტოტელის სტატუსი აქვს"; ერთი საათის შემდეგ: „ხელშეკრულება, რომელიც აპარტოტელის ტიპის შენობების მაცხოვრებლებისგან მოითხოვება ქვეყანაში არსებული რეგულაციების გამო". იმავე საათში მან დამარიცხა 608 დოლარი იმ ხელშეკრულებით, რომელსაც ხელი არ მომიწერია, და განაცხადა, რომ ეს „რეგულაციებთან შესაბამისობის საკითხია".
ერთი კვირის შემდეგ Next-ის იურისტმა, გვანცა ლომაძემ, იგივე თქვა: „მოქმედი რეგულაციები გვავალდებულებს, ასეთი ხელშეკრულებები გაფორმებული გვქონდეს კომპლექსში ბინის ყველა მესაკუთრესთან" (შეტყობინება); ხელმოწერა „სავალდებულო პირობაა, რომელიც ბინის ყველა მესაკუთრეზე ვრცელდება", ვალდებულება, რომელიც „თავად კომპლექსის ბუნებიდან და სამართლებრივი სტატუსიდან გამომდინარეობს" (შეტყობინება). ეს შეტყობინება მან დაარედაქტირა. მისმა 7 ივლისის ოფიციალურმა პასუხმა ბოლოს და ბოლოს დაასახელა ვალდებულებები: თავად დეველოპერის ვალდებულებები, აღებული სახელმწიფო ორგანოების წინაშე. ცხრამეტთვიან მიმოწერაში ერთადერთი რეგულაცია, რომელიც ოდესმე დასახელდა, კომპლექსის აპარტოტელის სტატუსია, რომელიც დეველოპერს ავალდებულებს და არა მე.
აქ ინსტრუმენტი ლიფტი არ ყოფილა; საბას ის იმ მიმოწერაში არასდროს უხსენებია. ინსტრუმენტი გაურკვევლობა იყო. მენეჯერმა და იურისტმა უცხოელ მესაკუთრეს წერილობით უთხრეს, რომ ის ქვეყნის რეგულაციების დამრღვევი აღმოჩნდებოდა და რომ გამოსავალი ხელმოწერა იყო. რა რეგულაციები იყო ეს, არცერთს არ უთქვამს. ამ მდგომარეობაში მყოფ ადამიანს ამ მტკიცების გადამოწმება საქართველოს კანონმდებლობის დიდი ნაწილის შესწავლის გარეშე არ შეუძლია — სწორედ ეს დამჭირდა, თვეების შემდეგ, რომ გამეგო: ასეთი ვალდებულება არ არსებობს. მანამდე კი დისკომფორტი იყო მიზანი: ის იყო ზეწოლა, ხელმოწერა კი — მისგან გამოსავალი. ეს ფსიქიკური იძულებაა, რამდენჯერაც არ უნდა უარყოს საბამ და რამდენი „🙏🏼" ემოჯიც არ უნდა გამოიყენოს. Next-ის სპეციალისტს უკვე ჰქონდა ნათქვამი, რატომ სურდათ ხელმოწერა: „ყოველი მფლობელი აწერს ხელს, რადგან ახლა თქვენ უნდა გადაიხადოთ, ამიტომ აუცილებლად საჭიროა საფუძველი". საფუძველი არ არსებობდა, და მათ ეს იცოდნენ.
2025 წლის თებერვალი: გადახდა ან არანაირი რემონტი
ეს სქემა ერთი წლით ადრე დაადგინა ლოლიტა სამნიძემ, სანამ ჩემი რემონტი დაიწყებოდა. Next-ის ფასი ჩემი მასალების სატვირთო ლიფტში დაშვებისთვის, უკვე დამონტაჟებული მრიცხველების საბუთებისთვის და ნაგვის გატანისთვის, რომელზეც ჩემმა მეუღლემ უარი თქვა, იყო 8 105,98 ლარი და ხელმოწერა. მრიცხველებზე პირობა პირდაპირი იყო: „ვერ გამოიყენებთ, სანამ დავალიანებას არ დაფარავთ". ლიფტზე პირობა არჩევანად იყო წარმოდგენილი: „თუ ფიქრობთ, რომ ვერ მოასწრებთ, მაშინ აზიდვის თანხა შემდეგ გადაიხადეთ და რემონტი ტურისტული სეზონის დასრულების შემდეგ დაიწყეთ", ანუ ახლა გადაიხადეთ ან რვა თვე მოიცადეთ. როდესაც ჩემმა მეუღლემ სთხოვა, ლოლას მიერ ჩატში გაკეთებული დათმობები ხელშეკრულებაში ჩაეწერათ, პასუხი იყო: „ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით, სამწუხაროდ, არაფერი შეიცვლება, თუ გაწყობთ, მოაწერეთ ხელი". ხელი მოვაწერე და გადავიხადე იმავე დღეს. ლიფტთან წვდომა შემდეგ რეცეფშენის გავლით მოვიდა: „უთხარით, რომ გადაიხადეთ" (შეტყობინება).
იძულებით მოთხოვნილი მოქმედებები: გადახდა ლიფტისთვის, რომლის თანამესაკუთრეც ვარ, და მომსახურებისთვის, რომელიც არ მინდოდა, და ხელშეკრულების ხელმოწერა Next-ის პირობებით. იძულების საშუალება: ჩემი საკუთარი მრიცხველები და ჩემი რემონტი, დაკავებული, სანამ ამას არ გავაკეთებდი. ის, რომ ჩემი მეუღლე პირობებზე დათანხმდა, ანალიზს არ ცვლის; იძულება ფასდება იმით, რაც თანხმობას წინ უძღოდა, პირობები კი მანამდე იყო დასმული. საბედნიეროდ, ხელშეკრულება მხოლოდ ტრანზაქციული იყო.
უკანონობა
ყველა მესაკუთრეს შეუძლია საერთო ქონებით სარგებლობა (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ კანონის მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტი), ხოლო თანამესაკუთრის სარგებლობის წილი მისი თანხმობის გარეშე არ შეიძლება შეიზღუდოს (სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). მესაკუთრის მიმართ მოთხოვნა სასამართლოში წარედგინება (21-ე მუხლის მე-3 პუნქტი) ან ბინაზე რეგისტრირდება (მე-14 მუხლის მე-5 პუნქტი); ის მისი სახლიდან გამოკეტვით არ სრულდება. არცერთი კანონი არ ავალდებულებს მესაკუთრეს, დეველოპერის კომპანიასთან მართვის ან მომსახურების ხელშეკრულება გააფორმოს; ერთადერთი რეგულაცია, რომელიც Next-მა ოდესმე დაასახელა — აპარტოტელის სტატუსი — დეველოპერს ავალდებულებს. ჩემი თანასაკუთრებაში არსებული ლიფტებითა და ჩემი მრიცხველებით სარგებლობის ხელმოწერაზე ან გადახდაზე დამოკიდებულება სწორედ ისაა, რაც შეზღუდვას „უკანონოს" ხდის 150-ე მუხლის სიტყვებით. დეტალები ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის გვერდზე.
პირთა ჯგუფი
150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ" ქვეპუნქტი მოიცავს იძულებას, ჩადენილს „ჯგუფურად". 27-ე მუხლის მიხედვით დანაშაული ჯგუფის მიერ არის ჩადენილი, როდესაც მასში ორი ან მეტი ამსრულებელი მონაწილეობს, წინასწარი შეთანხმებით თუ მის გარეშე.
2026 წლის ივლისში პირობა ორმა მენეჯერმა დაადგინა: ნინომ პირადად, 1 ივლისის შეხვედრაზე, და საბამ წერილობით, ორი დღის შემდეგ. ნინომ, რომელმაც, თავად საბას შესწორების თანახმად, აქტი Next-ის იურიდიულ დეპარტამენტს მოსთხოვა, ის დაადასტურა. დირექტორმა ის კვლავ დაადასტურა, რეცეფშენმა კი ჩემს მიმართ და სხვების მიმართ გამოიყენა, მათი ცნობებით. Next-მა სისტემა მისი ჩართვიდან ცხრა თვით ადრე გამოაცხადა: შეთანხმება წინასწარი იყო (27-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
2026 წლის იანვარშიც მოთხოვნა ორი ამსრულებლისგან მოდიოდა: მენეჯერისგან 27 და 28 იანვარს და იურისტისგან 4 თებერვალს, იმავე შინაარსით, ერთი კვირის სხვაობით. მხოლოდ 2025 წლის თებერვლის მოთხოვნა იყო ერთი პირისა, და მხოლოდ ეს ეპიზოდი ექვემდებარება პირველ ნაწილს.
კოდექსის „არაერთგზის" (150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ" ქვეპუნქტი) აქ არ გამოიყენება: მე-15 მუხლის მიხედვით დანაშაული არაერთგზის ჩადენილად მხოლოდ მაშინ ითვლება, როდესაც ის ჩაიდინა პირმა, რომელიც მისთვის უკვე ნასამართლევია. ამის ნაცვლად სამი ეპიზოდი დანაშაულთა ერთობლიობას შეადგენს: რამდენიმე ქმედება, გათვალისწინებული ერთი და იმავე მუხლით, რომელთაგან არცერთისთვის არავინ არის ნასამართლევი. თითოეული ითვლება.
იძულება და თვითნებობა
2026 წლის ივლისიდან მოთხოვნილი გადახდა განიხილება როგორც ამ მუხლით, ისე 360-ე მუხლით. მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს, რომ თუ ქმედება ზოგადი და სპეციალური ნორმებით არის გათვალისწინებული, გამოიყენება სპეციალური; თვითნებობა შეიძლება იყოს იძულების სპეციალური ფორმა სავარაუდო უფლების განსახორციელებლად. ასეა თუ არა და რომელ ნორმას ექვემდებარება გადახდა, სასამართლოს საკითხია. ხელმოწერებს ეს არ ეხება: Next-ს არანაირი უფლება — ნამდვილი თუ სავარაუდო — არ აქვს ჩემს სახელზე პრეტენზიებზე უარის დოკუმენტში ან მის ხელშეკრულებებში. ეს უფლების განხორციელება არ არის. ეს იურიდიული აქტის იძულებით მოპოვებაა, და 150-ე მუხლი სწორედ ამისთვის არსებობს.